Các bác sĩ Mỹ cảnh báo về tác hại nghiêm trọng của trà sữa trân châu

Các cửa hàng trà sữa giờ đây xuất hiện dày đặc tại nhiều thành phố, cạnh tranh trực tiếp với chuỗi cà phê nhờ những ly đồ uống đầy màu sắc, “ăn ảnh” và có vô số lựa chọn hương vị.

Thức uống này xuất hiện tại Đài Loan vào thập niên 1980, thường kết hợp trà đen, sữa, đường và các viên trân châu dai làm từ bột sắn. Tốc độ lan rộng toàn cầu của trà sữa là điều đáng kinh ngạc. Tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây cho thấy loại đồ uống này có thể cần được nhìn nhận thận trọng hơn.

Từ đồ uống thời thượng đến lo ngại về nhiễm kim loại nặng

Một cuộc điều tra của Consumer Reports tại Mỹ phát hiện mức chì cao trong một số sản phẩm trà sữa bán trên thị trường, làm dấy lên lo ngại vốn đã tồn tại trước đó đối với thực phẩm làm từ củ sắn (cassava). Trân châu – phần “bubble” đặc trưng của thức uống – được sản xuất từ tinh bột sắn. Khi phát triển trong đất, rễ sắn có khả năng hấp thụ chì và các kim loại nặng khác từ môi trường xung quanh.

Ngoài vấn đề nhiễm kim loại, trân châu còn có thể gây rủi ro khác. Do có mật độ cao và giàu tinh bột, việc tiêu thụ số lượng lớn có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày – tình trạng gọi là liệt dạ dày (gastroparesis). Trong trường hợp nặng hơn, nó có thể góp phần gây tắc ruột.

Các tình trạng này thường dẫn đến buồn nôn, nôn và đau bụng, đặc biệt nghiêm trọng với những người vốn có hệ tiêu hóa chậm. Ngay cả guar gum – chất làm đặc thường được thêm vào trà sữa và vốn an toàn khi dùng lượng nhỏ – cũng có thể gây táo bón nếu sử dụng thường xuyên.

Ảnh hưởng đến thận và nguy cơ sỏi

Thành phần của trà sữa cũng có thể tác động tới sức khỏe thận. Năm 2023, các bác sĩ tại Đài Loan đã loại bỏ hơn 300 viên sỏi thận khỏi một phụ nữ 20 tuổi – người có thói quen uống trà sữa thay nước lọc. Một số thành phần như oxalate và hàm lượng phosphate cao có thể góp phần hình thành sỏi. Tuy nhiên, đây được xem là trường hợp tiêu thụ ở mức cực đoan.

Với trẻ nhỏ, rủi ro có thể đến sớm và trực tiếp hơn. Trân châu là một mối nguy nghẹn đã được các bác sĩ nhi khoa ghi nhận rõ ràng. Người lớn cũng không hoàn toàn miễn nhiễm. Truyền thông Singapore từng đưa tin về trường hợp một phụ nữ 19 tuổi tử vong sau khi hít phải ba viên trân châu khi hút mạnh qua ống hút bị tắc. Một trường hợp khác may mắn được cứu nhờ sự can thiệp kịp thời của người xung quanh.

Bài toán đường và các hệ lụy lâu dài

Hàm lượng đường trong trà sữa là vấn đề đáng lo ngại nhất về lâu dài. Một ly trà sữa phổ biến có thể chứa từ 20–50g đường, tương đương hoặc cao hơn một lon Coca-Cola (khoảng 35g). Nghiên cứu tại Đài Loan cho thấy đến 9 tuổi, trẻ em thường xuyên uống trà sữa có nguy cơ sâu răng vĩnh viễn cao hơn 1,7 lần so với nhóm ít sử dụng.

Tại California, trà sữa được xem là một trong những yếu tố góp phần vào tình trạng béo phì ở giới trẻ. Hàm lượng đường và chất béo cao làm tăng nguy cơ tiểu đường type 2, béo phì và rối loạn chuyển hóa. Việc tiêu thụ kéo dài cũng có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ – hệ quả thường thấy ở các sản phẩm làm tăng đột biến đường huyết và thúc đẩy tích trữ mỡ trong gan.

Đáng chú ý hơn, một số nghiên cứu mới còn gợi ý mối liên hệ giữa việc tiêu thụ trà sữa thường xuyên với các vấn đề sức khỏe tâm thần. Các khảo sát trên trẻ em Trung Quốc cho thấy nhóm uống trà sữa nhiều có tỷ lệ lo âu và trầm cảm cao hơn. Ở người trưởng thành, nghiên cứu trên nhóm y tá tại Trung Quốc cũng ghi nhận mối liên hệ giữa việc tiêu thụ trà sữa thường xuyên với lo âu, trầm cảm, mệt mỏi, kiệt sức trong công việc và suy giảm cảm giác hạnh phúc. Tuy nhiên, việc xác lập quan hệ nhân – quả vẫn còn phức tạp.

Một hiện tượng thú vị nhưng gây bối rối trong y khoa là việc trân châu xuất hiện trên phim chụp của bệnh nhân nhập viện vì những lý do khác.

Bác sĩ điều trị cho bệnh nhân tai nạn giao thông hoặc viêm ruột thừa từng phát hiện hàng chục viên trân châu trong dạ dày và đường tiêu hóa. Do có mật độ cao, chúng có thể hiện rõ trên hình ảnh chẩn đoán và đôi khi gây nhầm lẫn với sỏi thận hoặc sỏi mật.

Điều này không có nghĩa trà sữa cần bị cấm. Tuy nhiên, có lẽ nên xem đây là món “đổi gió” thỉnh thoảng thay vì thói quen hằng ngày. Nếu vẫn muốn thưởng thức, việc uống trực tiếp từ cốc thay vì dùng ống hút có thể giúp kiểm soát tốt hơn và giảm nguy cơ nghẹn.