Không cần cấy chip, CEO OpenAI muốn đọc suy nghĩ con người bằng... sóng âm

Được hậu thuẫn bởi OpenAI, startup Merge Labs đang tham vọng thay đổi cách thức con người giao tiếp với máy tính. Thay vì sử dụng các điện cực xâm lấn như Neuralink, công ty này lựa chọn sóng siêu âm để đọc và điều chỉnh hoạt động của não bộ.

1. Merge Labs là gì?

Merge Labs là một phòng thí nghiệm nghiên cứu vì lợi nhuận, được tách ra từ tổ chức phi lợi nhuận Forest Neurotech. Điểm khiến công ty này gây chú ý lớn là khoản đầu tư lên tới 252 triệu USD, với sự tham gia của Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI).

Đội ngũ sáng lập bao gồm những chuyên gia hàng đầu về Giao diện não - máy tính (BCI) như Tyson Aflalo, Sumner Norman và Mikhail Shapiro từ Viện Công nghệ California (Caltech).

2. Công nghệ siêu âm: Ít xâm lấn nhưng hiệu quả diện rộng

Khác biệt lớn nhất giữa Merge Labs và Neuralink (công ty của Elon Musk) nằm ở phương thức tiếp cận:

• Neuralink: Cấy ghép các sợi điện cực sâu vào nhu mô não để đo hoạt động điện.
• Merge Labs: Sử dụng sóng siêu âm tần số cao thông qua các cảm biến đặt dưới xương sọ hoặc qua một "cửa sổ" nhỏ trên xương.

Theo chuyên gia thần kinh học Elsa Fouragnan (Đại học Plymouth), sóng siêu âm có thể bao phủ vùng não rộng lớn và kích thích nhiều vị trí cùng lúc. Điều này giúp điều trị các rối loạn tâm thần phức tạp như trầm cảm thay vì chỉ tập trung vào một điểm cố định.

3. Cơ chế hoạt động: Từ hình ảnh đến điều khiển thần kinh

Quy trình của Merge Labs dựa trên hai nguyên lý cốt lõi:

Phân tích lưu lượng máu (Functional Ultrasound)

Khi các neuron hoạt động mạnh, chúng cần thêm oxy, dẫn đến thay đổi lưu lượng máu cục bộ. Sóng siêu âm sẽ phân tích tần số và biên độ của sóng phản xạ từ các tế bào máu đang di chuyển để tạo ra bản đồ hoạt động não bộ.

Kích thích thần kinh và Sonogenetics

Bằng cách tập trung nhiều chùm sóng siêu âm vào một điểm, áp suất sẽ làm thay đổi tốc độ phản xạ của các neuron. Merge Labs cũng đang hướng tới Sonogenetics – kỹ thuật di truyền giúp các tế bào cụ thể phản ứng nhạy bén hơn với sóng âm.

4. Những thách thức và giới hạn khoa học

Mặc dù tiềm năng, công nghệ này vẫn đối mặt với những rào cản lớn:

1. Độ trễ thời gian: Việc đo lưu lượng máu là một chỉ số gián tiếp và có độ trễ so với hoạt động điện tức thời của não. Điều này gây khó khăn cho việc giao tiếp thời gian thực như giải mã ngôn ngữ.
2. Vẫn cần phẫu thuật: Tuy ít xâm lấn hơn nhưng phương pháp này vẫn đòi hỏi phẫu thuật để đặt thiết bị bên dưới sọ người bệnh.

5. Tiềm năng ứng dụng thực tế

Dù còn ở giai đoạn sơ khai, các nhà nghiên cứu của Merge Labs đã thành công trong việc:

• Giải mã ý định vận động ở linh trưởng.
• Phát hiện hoạt động não khi con người chơi đàn guitar hoặc chơi trò chơi điện tử.

Trong tương lai, thiết bị này có thể trở thành phương pháp điều trị linh hoạt cho các bệnh lý như động kinh, ù tai, nghiện và rối loạn ăn uống mà không cần đặt điện cực sâu vào não bộ.